BiRiNCi BÖLÜM

Genel Hükümler

Amaç

Madde 1- Bu Yönetmelik, il ve ilçe merkezlerinde tüketici sorunları hakem heyetlerinin kurulmasına, çalışmasına ilişkin, usul ve esasları düzenler.

Kapsam

Madde 2- Bu Yönetmelik, Kanunun 25 inci maddesinde cezai yaptırıma bağlanmış hususlar dışında, tüketiciler ile satıcılar arasında çıkan uyuşmazlıkları kapsar.

Dayanak

Madde 3- Bu Yönetmelik, 23.2.1995 tarih ve 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun' un 22 ve 31 inci maddeleri uyarınca düzenlenmiştir.

Tanımlar

Madde 4- Bu Yönetmeliğin uygulanmasında,

a) Bakanlık: Sanayi ve Ticaret Bakanlığını,

b) Genel Müdürlük: Tüketicinin ve Rekabetin Korunması Genel Müdürlüğünü,

c) il Müdürlüğü: Sanayi ve Ticaret il Müdürlüğünü,

d) Kanun: 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunu,

e) Hakem Heyeti: Tüketiciler ile satıcılar arasında çıkan uyuşmazlıklara çözüm bulmak amacı ile il veya ilçe merkezlerinde oluşturulan tüketici sorunları hakem heyetlerini,

f) Başkan: Tüketici sorunları hakem heyeti başkanını,

g) Tüketici: Bir mal veya hizmeti özel amaçlarla satın alarak nihai olarak kullanan veya tüketen gerçek veya tüzel kişiyi,

h) Satıcı: Kamu kurum ve kuruluşları da dahil olmak üzere tüketiciye mal veya hizmet sunan gerçek yada tüzel kişiyi,

I) Tüketici Örgütleri Tüketicinin korunması, amacıyla kurulan dernek, vakıf ve tüketim kooperatiflerini,

i) Mal: Ticaret konusu taşınır eşyayı,

j) Hizmet: Bir ücret veya menfaat karşılığında yapılan bedeni ve/veya fikri faaliyetleri, ifade eder.

iKiNCi BÖLÜM

Kuruluş

Hakem Heyetlerinin Kuruluşu ve Görev Alanı

Madde 5- Tüketiciler ile satıcılar arasında çıkan uyuşmazlıkları çözümlemek ve tüketici mahkemelerinde delil olarak ileri sürebilecek kararları almak üzere il ve ilçe merkezlerinde hakem heyetleri kurulur.

il hakem heyetleri il merkezi sınırları içinde, ilçe hakem heyetleri ise sınırları içinde görevli ve yetkilidir. Başvurular, tüketicinin mal veya hizmeti satın aldığı satıcının bulunduğu yerdeki hakem heyetine yapılır. Kapıdan satışlarla ilgili uyuşmazlıklarda tüketicinin bulunduğu yerdeki hakem heyetine başvurulur.

Tüketicinin ikametgahı ile satıcının bulunduğu yerin farklı olması halinde tüketici başvurusunu, ilgili hakem heyetine intikal ettirilmek üzere, ikametgahının bulunduğu yer hakem heyetine de yapabilir.

Büyükşehir statüsünde bulunan illerde kurulan il hakem heyetleri, mal ve hizmet bedeli Bakanlıkça her yıl başında belirlenecek tutarın üzerindeki uyuşmazlıklara bakmakla görevli ve yetkilidir. Bu bedelin altındaki uyuşmazlıklara; büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde kurulu ilçelerdeki hakem heyetlerince ikinci fıkrada belirtilen esaslar uyarınca bakılır.

Hakem heyetleri; görev, yetki ve çalışma kapsamı dışında kalan başvuruları doğrudan ilgili kuruluşlara veya hakem heyetlerine intikal ettirir.

Hakem Heyetlerinin Sayısı

Madde 6- Bakanlıkça, büyükşehir statüsünde bulunan illerde ve ayrıca ihtiyaç halinde diğer il ve ilçelerde il müdürlüklerinin görüşü alınarak birden fazla hakem heyeti kurulabilir.

Hakem Heyetleri Başkan ve Üyeleri

Madde 7- Hakem heyetleri, başkan dahil 5 üyeden oluşur. Heyetin başkanlığı illerde Sanayi ve Ticaret il Müdürü veya görevlendireceği bir memur, ilçelerde kaymakam ya da görevlendireceği bir memur tarafından yürütülür.

Diğer üyeler şunlardır:

a) Belediye başkanının görevlendireceği uzman bir personel,

b) Baronun mensupları arasından görevlendireceği bir memur tarafından yürütülür.

c) Tüketici örgütlerinin seçecekleri bir üye,

d) Satıcının tacir olduğu uyuşmazlıklarda ticaret ve sanayi odasının ya da bunların ayrı ayrı örgütlendiği yerlerde ticaret odasının, satıcının esnaf ve sanatkar olduğu uyuşmazlıklarda, illerde esnaf ve sanatkarlar odalarının görevlendireceği bir üye.

Hakem heyetlerinin oluşumunun sağlanamadığı yerlerde noksan üyelikler başkanın, belirlenecek üye sayısını yazılı olarak bildirmesi üzerine, belediye meclislerince re'sen doldurulur. Bu üyelerin isimleri yapılacak ilk toplantıda belirlenerek başkana bildirilir.

Hakem heyetinin kuruluşu sırasında tüketici örgütü bulunmayan il veya ilçede tüketici örgütlerinden birinin sonradan kurulması halinde, belediye meclisi tarafından tesbit edilen üyenin görevi sona erer ve yerine tüketici örgütü temsilcisi görev alır. Buna ilişkin işlemler, hakem heyeti başkanınca yürütülür.

Başkan dışındaki üyelerin görev süresi iki yıldır. Görev süresi sona erinin üyeliği, yerine görevlendirilen kişi görev başlayıncaya kadar devam eder.

illerde sanayi ve ticaret il müdürlükleri, ilçelerde kaymakamlar il veya ilçe hakem heyetleri başkanı olarak görevlendirdikleri memurları değiştirebilirler. Geçici görev, izin, hastalık ve benzeri nedenlerle, il veya ilçe hakem heyeti başkanının hakem heyeti toplantılarına katılamaması durumunda , illerde il müdürü, ilçelerde kaymakam tarafından; il müdürlüğü ve kaymakamlık personeli arasından geçici görevlendirme yapılır.

istifa, ölüm altı aydan fazla sürekli hastalık ve diğer nedenlerle görevi sona erenler ile son verilerin yerlerine bu maddenin iki ve üçüncü fıkra hükümlerine göre yeni üye görevlendirilir.

Bu suretle boşalan üyelikler için görevlendirilenler, yerine atandığı kişinin kalan süresini tamamlar.

Üyelerde Aranacak Şartlar

Madde 8- Hakem heyetleri üyelerinin aşağıdaki şartları taşımaları zorunludur.

a) T.C. Vatandaşı olmak,

b) 18 yaşından küçük, 70 yaşından büyük olmamak,

c) Ağır hapis veya 6 aydan fazla hapis veyahut affa uğramış olsalar bile Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlarla, zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyeti kırıcı suçtan veya istimal ve istimlak kaçakçılığı hariç ve kaçakçılık, resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma suçlarından dolayı hükümlü bulunmamak,

d) Kamu haklarından mahrum bulunmamak,

e) Yetkili sağlık kuruluşundan alınacak rapor ile belirlenen ve görevini devamlı yapmasına engele olabilecek vücut veya akıl hastalığı bulunmamak,

f) illerde en az lise, ilçelerde en az ortaokul veya denkliği Milli Eğitim Bakanlığınca kabul edilen eğitim kurumlarından birini bitirmiş olmak,

Bu şartları taşımadıkları sonradan anlaşılanların görevlerine başkan tarafından son verilir.

Tüketici Örgütleri Temsilcilerinin Tespiti

Madde 9- Hakem heyetlerinde temsil edilecek tüketici örgütleri; illerde il müdürlükleri ilçelerde kaymakamlıklar tarafından tespit edilir ve durum bu tüketici örgütüne bildirilir.

il veya ilçe merkezinde öncelikle tüketici derneği, yoksa tüketici vakfı, vakfın bulunmaması durumunda tüketim kooperatifi hakem heyetine temsilci göndermek üzere belirlenir. Bunların tespitinde sırasıyla;

a) Hakem heyetinin bulunduğu il veya ilçe merkezinde çalışmaların faal olarak yürütülmesi,

b) il veya ilçe merkezinde aynı türden tüketici örgütü varsa, kayıtlı üye veya ortak sayının en fazla olması,

c) Ülke düzeyinde kurulan ve faaliyette bulunan şube sayısı, dikkate alınır.

Bu suretle tespit edilen tüketici örgütü yönetim kurulu, temsilcisini belirleyerek illerde il müdürlüğüne ilçelerde kaymakamlıklara bildirir.

Her il ve ilçede bulunan illerde, büyük şehir belediyesine ait sınırlar içerisinde yer alan ilçelerden birinde tüketici örgütünün bulunmaması durumunda, kurulacak olan hakem heyetine, büyük şehir belediyesine ait sınırlar içerisinde yer alan diğer ilçelerde faaliyet gösteren tüketici örgütleri arasından yukarıda belirlenen koşullara göre üye seçilir.

Raportör

Madde 10- Başkan tarafından illerde il müdürlüğü personeli arasından, ilçelerde ise devlet memurları arasından en az birisi raportör olarak görevlendirilir.

Raportör, hakem heyetinin çalışmalarına ve kararlarına esas olacak rapor ve dosyaları hazırlayacak heyete sunar. Aynı uyuşmazlık konusunda başvuru halinde dosyaları birleştirir. Toplantı ve karar tutanağını yazmak ve gerektiğinde hakem heyeti üyelerine konuyla ilgili bilgi vermek üzere toplantılarda hazır bulunur. Raportörün oy hakkı yoktur.

Büro Personeli

Madde 11- Başvuruların sayısına ve il veya ilçelerdeki nüfus yoğunluğuna göre gerekli görüldüğünde;

a) Dosya, evrak ve arşiv işlerini yürütmek,

b) Toplantı tutanaklarını tutmak, karar defterine kaydetmek,

c) Toplantı gündemini düzenlemek,

d) Başkanın ve hakem heyetinin uygun gördüğü diğer işleri yapmak üzere başkan tarafından büro kurulur ve yeterli sayıda personel görevlendirilir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Çalışma Usul ve Esasları

Başvuru

Madde 12- Uyuşmazlıklarla ilgili başvuru, uyuşmazlık konusunu içeren dilekçenin delil oluşturan ilgili belgelerle birlikte hakem heyetine verilmesiyle yapılır.

Tüketici aynı uyuşmazlık konusu ile ilgili olarak birden çok hakem heyetine başvuramaz. Aksi takdirde, diğer taraf lehine derdestlik itirazında bulunma hakkı doğar.

Tüketicinin uyuşmazlık konusu ile ilgili olarak aynı hakem heyetine birden fazla başvuru yapması durumunda da ikinci fıkra hükümleri uygulanır.

Tüketiciler ile satıcılar arasındaki uyuşmazlıklardan Kanun'un 23 üncü maddesi hükümleri saklıdır.

Karar Süresi

Madde 13- Müracaatlar, başvuru tarih ve sırasına göre en geç bir ay içinde hakem heyetince görüşülür ve karara bağlanır.

Başvurular, tarafların ivedi inceleme talebi bulunduğu veya gerekli görüldüğü hallerde hakem heyetlerince öncelikle gündeme alınarak sonuçlandırılır.

Tüketicinin yabancı turist olması durumunda da ikinci fıkra hükümleri uygulanır.

Toplantı Zamanı

Madde 14- Toplantılar her ayın ikinci ve dördüncü haftalarının ilk günleri, en az sayıda 2 defa, resmi tatil günlerine rastlandığında tatilden sonraki ilk çalışma gününde olmak üzere yapılır.

Gündemde görüşülecek uyuşmazlık konusu bulunduğu takdirde toplantı yapılamaz.

Başkanın Çağrısı ile Toplanma

Madde 15- Başkanın çağrısı üzerine, öncelikle görüşülmesi gereken konularda hakem heyetleri olağanüstü toplanabilir. Toplantı tarihi üyelere 2 gün önce yazılı olarak bildirilir. Bu tür toplantılar ayda birden fazla olamaz.

Toplantı Yeri ve Gündem

Madde 16- Toplantılar, Bakanlık taşra teşkilatının bulunduğu yerlerde il müdürlüğünde, bulunduğu yerlerde ise kaymakamlık binasında yapılır.

Toplantı gündemi başkan tarafından 12 ve 13 üncü maddeler uyarınca belirlenir ve toplantı başlamadan önce üyelere dağıtılır.

Toplantı ve Karar Yeter Sayısı

Madde 17- Hakem heyeti, en az üç üye ile toplanır ve oturuma katılanların oy çokluğu ile karar verir.

Üyeler çekimser oy kullanamaz. Oyların eşit olması halinde başkanın oy kullandığı taraf çoğunlukta sayılır.

Toplantılara Katılma Mecburiyeti

Madde 18- Hakem heyeti üyeleri toplantılara katılmak zorundadırlar. Geçerli mazeretleri sebebiyle oturumlara katılamayacak üyeler, durumlarını toplantıdan önce başkanı bildirirler. Birbirini takip eden toplam 4 toplantıya mazeretsiz olarak veya mazeretli olsa üç aylık sürede yapılan toplantılara hiç katılmayanların üyeliği düşer.

Toplantılara Katılamayacaklar

Madde 19- Hakem heyetleri başkan ve üyeleri; kendisi usul ve fürundan biri ile eşi ve üçüncü dereceye kadar, bu derce dahil, kan ve sıhri hısımları ile ilgili uyuşmazlıkların görüşülmesine ve bu konuda yapılacak oylamaya katılamazlar.

İnceleme şekli

Madde 20- inceleme esas olarak raportör tarafından hazırlanan rapor ve ilgili belgelerin yer aldığı dosya üzerinde yapılır. Ayrıca, hakem heyetince gerek görüldüğü hallerde taraflar dinlenir.

Çözümü bilirkişi incelenmesini gerektiren uyuşmazlık konularda hakem heyetince bir kişiden fazla olmamak üzere bilirkişi görevlendirilebilir. Aynı konuda birden fazla bilirkişi incelenmesi yaptırılamaz.

Hakem Heyeti Kararlarının Kapsamı

Madde 21- Hakem heyetlerinin kararları yalnız verildikleri uyuşmazlıklara ilişkin olup ancak bunlar için hüküm ifade eder.

Bilgi ve Belge isteme Yetkisi

Madde 22- Hakem heyeti uyuşmazlık konusuna ilişkin her türlü bilgi ve belgesi taraflardan, ilgili kurum ve kuruluşlardan isteyebilir.

Karar Tutanağı

Madde 23- Toplantıda görüşülen konular ve alınan kararlar en az 2 nüsha olarak toplantı sırasında tutanakla tespit edilir. Tutanak başkan ve üyeler tarafından imzalanır. Bu nüshalardan biri, bürodaki dosyasında muhafaza edilir, diğeri ise sayfaları müteselsil sıra numaralı karar defterine yapıştırılarak il müdürlüğü veya kaymakamlık mührü ile köşelerinden mühürlenir.

Kararın Bildirimi

Madde 24- Kararlar, alındığı tarihten itibaren 3 gün içinde taraflara yazılı olarak bildirilir.

Kararın ilanı

Madde 25- Hakem heyetlerince alınan kararların taraf ve sonuçlarını gösterir listeler, illerde il müdürlüklerince, ilçelerde kaymakamlıklarda duyuru panolarında aylık olarak ilan edilir.

Faaliyet Raporu

Madde 26- Hakem heyetleri 4'er aylık dönemler halinde hazırlayacakları faaliyet raporlarını dönem bitiminden itibaren 15 gün içerisinde il müdürlüklerine gönderirler.

il müdürlüklerinde toplanan raporlara ilişkin bilgiler, birinci fıkrada belirtilen sürenin bitiminden itibaren 15 gün içinde Genel Müdürlüğe yazılı olarak bildirilir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Mali Hükümler

Giderler

Madde 27- Hakem heyetlerinin kuruluş çalışmalarına ilişkin tüm giderler, 4077 sayılı Kanun'un 29 uncu maddesi hükmü uyarınca Bakanlık bütçesine konulan ödenekten karşılanır.

Huzur Hakkı

Madde 28- Hakem heyetleri başkan ve üyelerine aydı ikiden fazla olmamak üzere, toplantı başına huzur hakkı ödenebilir.

Huzur hakkı miktarı ve verilme esasları, Maliye Bakanlığı'nın görüşü alınarak Bakanlıkça belirlenir.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Son Hükümler

Yürürlük

Madde 29- Maliye Bakanlığı ile Sayıştay'ın görüşleri alınarak hazırlanan bu Yönetmelik 8.9.1995 tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

Madde 30- Bu Yönetmelik hükümlerine Sanayi ve Ticaret Bakanı yürütür.